Барыс Пятровіч: «Няма на гэтай зямлі нічога вечнага і нішто не нараджаецца зь нічога»

У чарговым роліку арт-праекта «Словы мацней» свае творы чытае пісьменнік Барыс Пятровіч.

Арт-праект «Словы мацней» — гэта Беларусь галасамі сучасных беларускіх літаратараў.

Бырыс Пятровіч (сапраўднае імя - Барыс Пятровіч Сачанка) — пісьменнік. Нарадзіўся ў 1959 годзе на Гомельшчыне ў вёсцы Вялікі Бор Хойніцкага раёна. Мае адукацыю журналіста. Працаваў у газетах «Гомельская праўда», «Звязда», «Літаратура і мастацтва», часопісе «Полымя». У 2002 годзе сышоў з дзяржаўнай працы і заснаваў літаратурны часопіс «Дзеяслоў», стаў яго галоўным рэдактарам. У снежні 2011 года быў абраны старшынёй ГА «Саюз беларускіх пісьменнікаў».

У творчасці спалучае адданасць класічнай літаратурнай традыцыі з дакладна выверанымі назіраннямі за рэаліямі. Яго лічаць яскравым прадстаўніком экзістэнцыялізму ў сучаснай беларускай літаратуры. Першая кніга «Ловы» выйшла ў 1992 годзе, потым выдаў яшчэ 9 кніг, апошняя кніга «Пуціна» выйшла ў 2015 годзе. Уганараваны медалём да стагоддзя БНР у 2019 годзе. Жанаты, мае двух сыноў.

Яго творы перакладзеныя на англійскую, французскую, нямецкую, рускую, польскую, чэшскую, балгарскую, славацкую, літоўскую, украінскую і іншыя мовы.

Тэксты, якія гучаць у відэароліку.

Кветачкі

бессаромна пахнуць ружы жывёльным пахам падману і праўды, уздымаюць твары ўверх, кладуць галовы на твае плечы і плачуць, неспатоленым тлумам аточаныя, неаплочаным шчасцем атуленыя, і слёзы тыя плешчуцца ля ног тваіх, б’юцца аб іх як кацяняты ілбамі і цямнее дол ад тога мокрага блаславення: хай будзе так і ўсім, усім — толькі дабра, толькі пульхных вуснаў і стромкіх ног, і ні кроплі слёзнай — хай будзе так! хай зялёным святлом поўняцца лясы, блакітным — рэкі, жоўтым — пясчаныя берагі ля Мазыра, ля Гомеля, ля Гародні... колькі можна бегчы напрасткі, куды можна забегчы напрасткі? стомлены твар палымнее ружай, мокрае цела пахне жыццём, слёзы сталі потам, пот — парай, пара — дажджом, дождж — лужынаю: дай, нап’юся, нап’юся і паплачу — п’яныя любяць паплакаць над сваёю нядоляй і чужою радасцю, над несусветнай бядою і сусветным шчасцем, над тым чаго няма і чаго не будзе; слёзы хвалямі б’юцца ля ног, самыя смачныя слёзы — слёзы нашах крыніцаў, самыя блакітныя слёзы — слёзы нашага неба, самыя жоўтыя слёзы — слёзы нашых балотаў, самыя шчырыя слёзы — твае: слёзы спазнання мужчыны, у іх — боль і радасць, крык і шчасце; мужчынам гэта не дадзена, Бог абдзяліў іх шчасцем, хоць ні Мазыр, ні Гомель, ні Гародня не былі б Мазыром, Гомелем, Гародняй без слёз, без поту, без пары, без дажджу, без рэкаў — без Прыпяці, без Сожа, без Нёмана, без нябёсаў, без смеху і плачу, без стогну і крыку, без дзён бясконцых і ночы кароткай, без вуснаў гарачых і спіны халоднай, і мораў не было б, і горы зраўняліся б, і космас не маўчаў бы гэтак зацята, ніца, дакорліва, зайздросліва — там ёсць усё, там няма пакуль толькі нас, няма Прыпяці з Мазыром, Сожа з Гомелем, Гародні з Нёманам, але мы туды пойдзем, мы пойдзем туды з апошняю сваёю слязою, там сустрэнуць нас першаю нашаю слязою, ад слязы да слязы — жыццё: ад кветкі да кветкі, ад ружы да ружы, ад спелага каласка да сіняга васілька...

Апа-калі?...

1.

пралётам, пералётам
з Марса на Венеру
яно спынілася ў нас
жоўтыя вочы
блукалі
па дрэвах і кустах
спапяляючы ўсё
на чым спыняўся позірк
прагныя вушы ўцягвалі ў сябе
ўсе гукі
і рабілі звыклую цішыню – магільнай
шырокія ноздры
забіралі ўсе пахі
там, дзе яно праляцела –
заставалася пустэльня
такая ж, як на Марсе,
такая ж, як на Венеры
а кажуць – Бога няма…

2.

і вось стаіць чалавек
рукі – усе шэсьць – узьнятыя
у просьбе да нябачнага Бога
зьміласьцівіцца
і не адымаць у яго мову
бо гэта апошняе
што засталося ў чалавека
чалавечае

3.

пра гэта распавёў мне вецер
які ўзьнялі крылы апошняй птушкі…
ён праляцеў праз вокны без шыбаў
праз галіны дрэваў без лісьця
крутнуўся на лузе без травы
на рэчышчы без вады
і вярнуўся, каб пагуляць
зь пер’ем птушкі, якая яго нарадзіла
расказаў і сам памёр
бо няма на гэтай зямлі
нічога вечнага
і нішто не нараджаецца зь нічога

4.

стралялі?
не, у нас даўно ўжо не страляюць
ад гэтае заўсёднае цішыні
звон у вушах, які ня звон, а сама цішыня
і нам тут жыць?
сярод пяску ды камянёў
і нам тут быць
да скону нямымі…
о, як я хачу прытуліцца да цябе шчакой
адчуць тваю цеплыню сваім холадам
пэўна, я памятаю нешта іншае
за тое, што ёсьць сёньня вакол нас
пэўна… і я быў некалі іншым
так, мы, камяні, станем пяском
але кім мы былі да гэтага?
не памятаю… не памятаю… не памятаю…
стралялі?
не, гэта на аднаго з нас стала меней


5.

усё ўжо некалі было
і будзе яшчэ ня раз
сьмерці няма, як няма і вечнага жыцьця
ёсьць толькі нешта, што ня мае назвы
не пытайцеся: “Навошта?”
пытайцеся: “Дзеля чаго?”

6.

іду
хаджу –
шукаю
і не знаходжу
еду
плыву
лячу –
шукаю
і не знаходжу
няўжо і праўда
я проста прысьніў
што нехта быў
што сам я быў

7.

сонца ўзыходзіць роўна і трошкі ўправа
на яго яшчэ можна глядзець не прымружыўшы вочы
эротыкі ажно зашмат у гэтым нараджэньні новага дня
але хутка ўсё стане звыклым – звычайным
сонца возьмецца за працу і расцепліць замерзлыя з ночы лужыны
ажывіць жабак і вужоў
і вожык выйдзе на паляваньне
лес захлынецца сьпевам птушак…
і толькі тваю адзіноту нішто не прагоніць
ніхто не сагрэе і не растопіць
ты будзеш сядзець ля вакна, глядзець на ранішняе сонца
згадваць тое, што было тысячу гадоў таму
не разумеючы: навошта яно забрала ўсіх, але пакінула цябе
ты будзеш размаўляць з жабкамі, вужамі і вожыкам
аднак ім будзе не да цябе, бо жыцьцё для іх – праца
заўтра зноў сонца падымецца роўна і трошкі ўправа
з таго часу, як прыляцела яно, нічога не зьмяняецца вакол
аднастайнасьць адзіноты катуе, але не забівае
хочацца верыць, што недзе цяпер нараджаецца новае жыцьцё
што ты пакінуты не дарэмна
і слова “праца” яшчэ будзе ўсьвядомлена

8.

Бог ёсьць
Бог у табе
ты не адзін
ты не апошні
ты – першы
ты і Адам і Ева
табою не сканчаецца ўсё
а – пачынаецца
пачынаецца
пачынаецца
толькі пачынаецца
і вечнасьць –
не ў мінулым, а наперадзе
проста, каб пачаць
трэба скончыць
проста без канца
не бывае пачатку
Бог ёсьць
Бог будзе…
і ня верце тым, хто кажа
што Бога няма