Дасьледчык савецкіх рэпрэсій: Пры Сталіну былі «ворагі народу», а ў нас цяпер — «экстрэмісты»

Гісторык Ігар Кузьняцоў расказаў Свабодзе пра рэпрэсіі ў часы Сталіна і цяпер, пра лёс Курапатаў, перасьлед за крытыку сталінізму і новыя падручнікі гісторыі.

Напярэдадні даты 29 кастрычніка, калі ў 1937 годзе расстралялі звыш 100 прадстаўнікоў беларускай інтэлігенцыі, Свабода пагутарыла з гісторыкам і дасьледчыкам сталінскіх рэпрэсіяў Ігарам Кузьняцовым.

Што расказаў Кузьняцоў

чаму некарэктна параўноўваць рэпрэсіі 30-х гадоў мінулага стагодзьдзя і тыя, празь якія праходзіць Беларусь цягам апошніх двух гадоў;

якія формы сталінскіх рэпрэсіяў цалкам паўтараюцца ў сучаснай Беларусі;

для чаго ў 1937–1938 гадах забівалі і ссылалі вялікую колькасьць людзей, калі пераважная частка «ворагаў народу» была ліквідаваная раней;

што аб’ядноўвае «ворагаў народу» і «экстрэмістаў»;

як у будучых паручніках па гісторыі апішуць падзеі 2020–2021 гадоў;

чаму сёньня Беларусь зноў перажывае «Ноч расстраляных паэтаў»;

чаму ні Сталін, ні Брэжнеў не ліквідоўвалі Саюзу беларускіх пісьменьнікаў;

ці можна лічыць «Акрэсьціна» новымі Курапатамі;

як перасьледавалі за бел-чырвона-белы сьцяг у часы Сталіна;

якія рэпрэсіі важна асудзіць найперш — 1937-га ці 2020 году.

Хто такі Ігар Кузьняцоў

Кандыдат гістарычных навук, дацэнт.

Прадстаўнік міжнароднага праваабарончага таварыства «Мэмарыял» у Беларусі.

Адзін з асноўных напрамкаў навуковых дасьледаваньняў — гісторыя палітычных рэпрэсіяў 1920–1990-х гг. у СССР і Беларусі.

У 1992 годзе абараніў дысэртацыю «Масавыя рэпрэсіі ў 1930-я гады і рэабілітацыя ахвяраў тэрору».

Сталінскія рэпрэсіі ў Беларусі

У Беларусі масавыя рэпрэсіі пачаліся яшчэ з прыходам да ўлады бальшавікоў — у 1917 годзе. А скончыліся, калі памёр Сталін — у 1953-м. Дасьледчыкі мяркуюць, што пад іх падпалі як мінімум 600 тысяч чалавек.

Паводле іншых ацэнак гэтая лічба дасягае 1,4 мільёна. Але дакладныя лічбы не вядомыя — КДБ дагэтуль не раскрыла архівы. Беларусы лічацца трэцімі паводле колькасьці ахвяраў рэпрэсіяў у сталінскія часы.